Sinds september 2020 wint Frisia Zout BV zout van onder de Waddenzee, voor de haven van Harlingen. De grote bodemdalingsschotel die daardoor ontstaat geeft aan de rand, in de haven van Harlingen, nog 2 cm bodemdaling.
In 2014 vroeg de vereniging Oud Harlingen de gemeenteraad om niet aan de zoutwinning mee te werken 'totdat onomstotelijk vaststaat dat die geen bedreiging kan vormen voor het monumentale Harlinger erfgoed.' Toen die brief geen effect had organiseerde de vereniging een bijeenkomst met particuliere huiseigenaren, rentmeesters van kerken en plaatselijke, provinciale en landelijke erfgoedorganisaties.
Dat overleg leidde tot de oprichting van de Stichting Bescherming Historisch Harlingen. Doel van de nieuwe stichting is alle soorten schade te voorkomen: materiële schade aan panden, maar ook emotionele en psychische schade, bedrijfsschade én imagoschade aan Harlingen als monumentenstad.
Ook in de Eerste Kamer leven zorgen over mijnbouw, inclusief de extra zoutwinning. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen vandaag kaartte senator Auke van der Goot (OPNL) de onrust in het land aan. "Wanneer het rijk mijnbouw toestaat moet de schadeafhandeling geregeld zijn, vooraf. Dat vertrouwen ontbreekt."
Van der Goot (rechts op de foto) verwees ook naar Harlingen, waar afspraken lagen met de exploitant en medeoverheden. "Maar vervolgens komt er nu vanuit het Rijk een Ontwerpbesluit voor uitbreiding van de zoutwinning, zonder eerst met diezelfde betrokkenen om tafel te gaan. Daarmee zet het Rijk het vertrouwen op het spel, dat lokaal jarenlang is opgebouwd."
Minister-president Jetten (links) ontkende de situatie in Harlingen niet. Op zijn verzoek zal de minister van EZK bij de begrotingsbehandeling specifiek op diverse mijnbouwkwesties, waaronder Harlingen, ingaan.
Het KRO/NCRV-programma Pointer besteedde vandaag aandacht aan de uitbreiding van de zoutwinning. SBHH-voorzitter Jarig Langhout wandelde met een verslaggever door de stad en maakte onderweg duidelijk dat je geen risico's moet willen lopen met de kwetsbare bonden en panden van de stad.
De Provincie Fryslân adviseerde ook negatief over de uitbreiding. "Wij vinden het een risico voor de stad Harlingen", zei gedeputeerde Friso Douwstra in de uitzending, "Het risico dat er schade komt schuift steeds meer op, en zo meteen dus al onder de zeedijk en onder de stad Harlingen. Dat vinden wij onverantwoord." Hij hield een pleidooi om er als gezamenlijke overheden uit te komen, ook om onderlinge rechtszaken te voorkomen. Douwstra noemde de eisen die de SBHH aan Frisia en het Ministerie stelt "heel redelijk", maar de provincie zal alles doen om het besluit als geheel van tafel te krijgen. Beluister de uitzending hier. Het item over de zoutwinning begint op 44.00.
Vandaag roepen we Frisia Zout en het Ministerie van EZK in een advertentie in de Harlinger Courant op van koers te veranderen. Het huidige Ontwerpbesluit, waarin de grens van 2 cm bodemdaling landinwaarts wordt geschoven - met potentieel méér bodemdaling onder de oude stad als gevolg - móet van tafel.
In 2019 sloten we met Frisia Zout een Samenwerkingsovereenkomst, waarin die grens van 2 cm is vastgelegd. Het gaat niet aan die bodemdalingsgrens vervolgens alsnog, zonder overleg, richting de stad uit te breiden. Als het moet, zullen we het voorliggende Ontwerpbesluit van de staatssecretaris daarom desnoods via de juridische weg aanvechten.
Onze oproep aan staatssecretaris De Bat is de uitbreiding in het geheel niet toe te staan, óf in een definitief besluit zodanige randvoorwaarden op te nemen, dat inwoners van Harlingen niet hoeven te vrezen voor schade of de vergoeding daarvan, mocht die ondanks alles toch ontstaan.