22 juli 2021

SBHH wil validatie zoutkruipmodel

Stopt bodemdaling, zodra de delfstofwinning stopt? Heel Nederland weet inmiddels dat de bodem na gaswinning pas na jaren weer 'in balans' komt. Hoe zit dat na zoutwinning?

De heersende opinie is dat de 'zoutkruip' ogenblikkelijk stopt wanneer de zoutwinning wordt beëindigd. Maar eind juni ging een rapport naar de Tweede Kamer waarin iets anders wordt gezegd. Daarin stelt het Adviescollege 'Hand aan de Kraan Waddenzee' namelijk, op grond van onderzoekspublicaties uit 2017-2019, dat "zoutkruip doorgaat ook nadat de drijvende kracht is gestabiliseerd". 

Onze stichting heeft het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw gevraagd deze nieuwe inzichten mee te nemen en te valideren in een nog lopend onderzoek naar het achterlaten van zoutcavernes. 

14 juli 2021

"Afspraken maken voor 100 jaar"

Waterschap Hunze en Aa’s en de Provincie Groningen gaan de vergunning voor zoutwinner Nedmag aanvechten bij de Raad van State. Dat meldt Onderzoeksplatform Follow the Money vandaag. 

DB-lid Fien Heeringa van het waterschap zegt: "Ik maak me zorgen over de verre toekomst, wanneer Nedmag niet meer bestaat en de bodemdaling in het gebied toch doorzet." Het waterschap wil afspraken maken voor de komende 100 jaar, waarvoor Nedmag geld opzij zou moeten zetten.

Soms komen schades pas aan het licht nadat de delfstofwinner failliet ging of stopte - denk aan de steenkoolwinning. Voor zulke schades kent het rijk een Waarborgfonds. Dat bevat echter slechts € 250.000, terwijl waterschap en provincie in Groningen op termijn een miljoenenschade verwachten.

04 juli 2021

SBHH blij met rapport

Het rapport over 'Hand aan de Kraan' richt zich op effecten op 't Wad, maar is toch ook voor de stad Harlingen van belang. Het Adviescollege zet kanttekeningen bij het gebruik van 'Hand aan de Kraan' maar stelt ook dat de bodemdalingsmetingen op het Wad in orde zijn. "En juist díe gegevens zijn voor ons van belang", zegt SBHH-voorzitter Langhout in de Harlinger Courant van 2 juli. Lees hier meer.

Opvallend is dat het college in het rapport stelt dat zoutkruip doorgaat "nadat de drijvende kracht is gestabiliseerd". Het Adviescollege Hand aan de Kraan wil daarom "dat de prognoses van cavernevolumeverandering en de daaraan gerelateerde bodembeweging worden voorzien van een kwaliteitslabel. Niet alleen de verwachtingswaarde moet worden bepaald, ook de bandbreedte die de onzekerheid representeert." 

01 juli 2021

Provincie: "Zoutwinning moet gedaan zijn"

De provincie Fryslân luidt in Den Haag de noodklok over het Waddengebied. "Van winning van gas en zout tot kabels van windmolenparken; de natuur en de ecologie van de Waddenzee staat momenteel stevig onder druk", stelt gedeputeerde Sietske Poepjes. "Het moet gedaan zijn met gas- en zoutwinning in dit schitterende, maar ook ecologisch waardevolle gebied.”

Aanleiding voor de oproep is de veelheid van activiteiten: gaswinning boven Schiermonnikoog en bij Ternaard, zoutwinning bij Harlingen en windmolenparken op zee. "Deze projecten doorkruisen kwetsbaar natuurgebied en ondermijnen daarnaast het maatschappelijk draagvlak voor productie van duurzame energie. Dit kan niet de nieuwe realiteit worden als het aan provincie Fryslân ligt."

29 juni 2021

Kritiek op 'Hand aan de Kraan'

Wérkt 'Hand-aan-de-kraan' wel? En stoppen de effecten van gas- of zoutwinning inderdaad zodra de kraan wordt dichtgedraaid? Hierover stuurde minister Blok deze brief en dit advies naar de Tweede Kamer. SodM leverde kritisch commentaar, en de Beheerautoriteit Waddenzee stelt in haar reactie over de zoutwinning zelfs: "Als er een grote kans is dat de kwaliteit van wat er gemeten wordt onvoldoende is, dan kan de vraag gesteld worden of er (...) wel een vergunning afgegeven had mogen worden?" Let wel: het advies betreft effecten op de Waddennatuur, niet op de stad. Toch bevat het goed nieuws voor Harlingen. De bodemdalingsmetingen op het Wad zijn goed voor elkaar, aldus het rapport, en juist die cijfers zijn cruciaal voor de stad. Met Frisia bespraken we de meetgegevens van Wad en stad te koppelen, zodat we bodemdaling al buitendijks kunnen zien aankomen. 

23 juni 2021

Minister Blok: "De burger centraal"

De afhandeling van de gaswinningsschade in Groningen leerde Nederland hoe het níet moet. Maar hoe dan wél? Sinds 1 juli 2020 probeert de landelijke Commissie Mijnbouwschade het voor andere schades dan die in Groningen béter te doen. Deze week meldde minister Blok van EZK de stand van zaken in een brief aan de Tweede Kamer. Van de 360 aangemelde schades nam de Commissie er 70 in behandeling en handelde er 20 definitief af. Lees hier de hele brief.

Het doel is "een rechtvaardige en transparante afhandeling van mijnbouwschade (...), waarbij de burger centraal staat", aldus de minister. Of dat lukt moet blijken uit een evaluatie, die deze zomer wordt uitgevoerd. Er wordt onder meer onderzocht hoe schademelders de behandeling van hun schadeverzoek hebben ervaren.

17 juni 2021

Andere afhandeling zoutschades

Wie schade lijdt door zoutwinning is voor het regelen van die schade op dit moment nog aangewezen op het mijnbouwbedrijf - en anders op een gang naar de rechter. Dat verandert per 1 november aanstaande. Vanaf die datum kunnen woningeigenaren en kleine bedrijven met schade door zoutwinning aankloppen bij de landelijke Commissie Mijnbouwschade.

Dat de burger niet alléén de bewijslast op zijn schouders krijgt is positief. Toch is de SBHH kritisch over de regeling zoals die er nu ligt. Schades aan kerken of aan bruggen, aan kades of aan gemeentelijke gebouwen vallen er bijvoorbeeld buiten. Gemeenten, provincies en belangengroepen hebben herhaaldelijk maar vergeefs aangedrongen op een voldragener regeling.

05 juni 2021

Jaarverslag 2020 verschenen

Het eerste jaarverslag van de Pilot Harlingen is verschenen. Het geeft een compleet overzicht van er afgelopen jaar binnen van vanuit de Pilot is gebeurd. Dat varieert van het boren naar het zout en de aanleg van het Aanvullend Meetnet tot politieke en wetenschappelijke ontwikkelingen elders in het land. 

Transparantie naar de inwoners van Harlingen is één van de belangrijkste doelen van de Pilot. Dat is afgelopen jaar vormgegeven met een nieuwsbrief en een website, maar ook met huiskamergesprekken, een informatieve gemeenteraad, een serie portretten op Omroep RSH en een live publieksuitzending via dezelfde zender. Wie een papieren exemplaar van het jaarverslag wil hebben (gratis) kan dat aanvragen via info@pilotharlingen.nl

29 mei 2021

Onderzoek naar 'stringers'

Het Staatstoezicht heeft onderzoek laten doen naar zogenoemde 'stringers'. Soms worden diep in het Zechsteinzout formaties aangeboord met een hogere vloeistofdruk. Dat kan grote problemen geven in het boorproces, én veiligheidsrisico's opleveren. Deze hoge drukken hebben meestal te maken met zogenoemde ‘stringers’: anhydrietformaties die zijn ingesloten in het zout. 

TNO onderzocht 921 van de 2575 putten in de Nederlandse Zechsteinzoutlaag. In 64 putten werden 85 drukgerelateerde problemen gevonden. Conclusie: meestal kunnen stringers voorspeld worden aan de hand van seismiek. Het aanpassen van het boortraject aan de hand van seismische structuren verlaagt de kans op het aanboren van stringers aanzienlijk. Het rapport valt hier te lezen.

20 mei 2021

Uitwerking Aanvullend Meetnet

Enkele locaties wachten nog op aansluiting op het elektriciteitsnet, maar de eerste data van het Aanvullend Meetnet komen al binnen. Vandaag bespraken de partijen van de Pilot Harlingen o.a.:
• Hoe leggen we de nulsituatie van de stad nu vast, zodat de invloed van andere factoren dan zoutwinning inzichtelijk wordt?
• Kunnen de data van de meetpalen op het wad worden gekoppeld aan metingen in de stad om het verloop van de bodemdaling te volgen?
• Welke grenswaarde bepalen we voor versnelling in bodemdaling?
• Wat beschouwen we als het werkingsgebied van het Aanvullend Meetnet?
Via www.pilotharlingen.nl en deze website houden we u op de hoogte van de voortgang.

15 mei 2021

Interview bij Omroep RSH

Het wekelijkse radioprogramma 'Afslag Harlingen' van Omroep RSH had zaterdag 15 mei een bijzondere gastpresentator. Scheidend burgemeester Roel Sluiter zat als gastpresentator achter de microfoon en ontving in de studio van de omroep een lange reeks gasten. Daaronder was aan het begin van het derde uur ook SBHH-voorzitter Jarig Langhout. Die benadrukte in zijn verhaal nog eens dat inwoners grip moeten hebben op wat er gebeurt. "Wat de stichting wil, en wat ook in de Samenwerkingsovereenkomst staat, is dat zodanig wordt gecommuniceerd dat iedereen echt begrijpt wat zich onder de grond afspeelt."

CZ Videoful legde de uitzending vast. Klik hier om het hele interview te zien en te horen.

08 mei 2021

Frisia tekent overeenkomst

Op 6 mei tekende Frisia Zout een overeenkomst met het ministerie van EZK, om schade door zoutwinning voortaan  te laten afhandelen door de landelijke Commissie Mijnbouw. Die neemt de bewijslast van de burger over, zodat die niet zelf de schade en de oorzaak daarvan hoeft te bewijzen. Nadat een schademelder aan de bel trekt voorziet de schaderegeling een vlotte afhandeling. Voor het onderzoeken en beoordelen van de schade door externe deskundigen zijn relatief korte termijnen afgesproken. Jarenlange onzekerheid, zoals in Groningen, moet daarmee worden voorkomen. 

Overigens kán een burger ook proberen de zaak met Frisia 'aan de keukentafel' af te handelen. In die gevallen ligt de bewijslast echter bij de schademelder.

29 april 2021

Vergadering Raad van advies

Vandaag vergaderde voor het eerst de Raad van advies van de Pilot Harlingen. Daarin hebben zitting:
• de voorzitter van de vereniging Oud Harlingen
• de burgemeester van Harlingen
• een MT-lid van de directie Warmte & Ondergrond van het ministerie van EZK
Als zodanig werden in november 2020 als eerste leden van de Raad benoemd respectievelijk mevrouw A.F. Visser, de heer Roel Sluiter en de heer Ruud Cino. 

De Raad kan gevraagd en ongevraagd ideeën, suggesties en commentaar geven om te zorgen dat de zoutwinning bij Harlingen uitgroeit tot hét landelijk voorbeeld van een 'nieuw veiligheidsdenken'. 

14 april 2021

Zoeken naar antwoorden

Getriggerd door 'Groningen' zoeken overheden, mijnbouwmaatschappijen en burgers naar nieuwe manieren om met delfstoffenwinning om te gaan. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet dat veel burgers informatie van mijnbouwbedrijven wantrouwen. Daarom vroeg SodM aan Startup Ignite Innovation hoe de communicatie tussen mijnbouwbedrijven en burgers kan worden verbeterd. In dat kader legde de Startup vandaag zijn oor te luisteren bij de SBHH: hoe is de communicatie rond de zoutwinning bij Harlingen verlopen? Hoe is de Pilot Harlingen tot stand gekomen?

Het stroomlijnen van alle informatie rond een mijnbouwproject is wellicht een deel van de oplossing. Daarvoor wordt een app ontwikkeld. Lees hier meer: https://lnkd.in/ee_UrtR

23 maart 2021

Weer deel meetnet gereed

In opdracht van Frisia Zout zijn vandaag tiltmeters geplaatst in kelders van huizen op de Rommelhaven en de Zoutsloot. Eerder werden al op diverse plekken in de stad peilbuizen in de grond aangebracht. Aanstaande donderdag wordt als laatste fase begonnen met werkzaamheden bij de visafslag, de Fabrieksstraat en de William Boothstraat. 

Onder andere door benodigde vergunningen en de lange levertijd van gespecialiseerde apparatuur vraagt de aanleg van het meetnet meer tijd dan eerder werd verwacht. Het duurt echter nog jaren voordat de bodemdaling door de zoutwinning Harlingen vanuit zee begint te naderen. Volgens Frisia Zout zal de invloed van bodemdaling door de zoutwinning op de stad verwaarloosbaar klein zijn.

11 maart 2021

LC: schade bij zoutwinning

Volgens de Leeuwarder Courant heeft de zoutproductie van Frisia enkele dagen stilgelegen nadat een groot brok zout afbrokkelde en een stuk pijp in de caverne beschadigde. Een en ander gebeurde medio februari al. In het verleden kampte Frisia bij de winning bij Wijnaldum vaker met dit probleem. 

De kapotte pijp is afgesneden, en via een tijdelijke boortoren is een nieuw stuk pijp aangebracht. De schade loopt in de tonnen maar is ingecalculeerd, aldus Frisia, omdat dit soort incidenten inherent is aan oplosmijnbouw. Door heet water in te brengen wordt een holte in de zoutlaag gemaakt, waarna het zoute water omhoog wordt gepompt. Op kilometers diepte is de stabiliteit van de wanden en het plafond van de caverne niet 100% te sturen.

05 maart 2021

Kamervragen over schade

PvdA-kamerlid Henk Nijboer stelde de nieuwe minister van EZK, Bas van 't Wout, vragen over mogelijke schade door mijnbouw, onder andere door de zoutwinning. 

Vandaag kwam een antwoord: 'Wat betreft de zoutwinning onder de Waddenzee (...) hebben Frisia, de SBHH, de gemeente Harlingen en de provincie Fryslân op 18 maart 2019 een overeenkomst gesloten. Hierin zijn afspraken gemaakt over het aanleggen van een aanvullend meetnet in de binnenstad van Harlingen in combinatie met een ‘Early Warning System’. Onder de titel 'Pilot Harlingen' wordt de Samenwerkingsovereenkomst de komende jaren verder uitgewerkt en uitgevoerd. Via deze pilot worden de eventuele gevolgen van de zoutwinning nauwgezet in kaart gebracht en worden ook inwoners geïnformeerd.' Lees de complete Kamerbrief hier.

18 februari 2021

Zoutkruip: enkel tijdens de zondvloed?

In het Reformatorisch Dagblad is een discussie losgebarsten over de effecten van de zoutwinning bij Barradeel. Volgens ingenieur Stef J. Heerema, in een artikel van 21 januari, is de zoutlaag een vast gesteente. Dat zout kan onder hoge druk kan gaan 'kruipen' is naar zijn mening onjuist.
Student aardwetenschappen en filosofie aan de Universiteit Utrecht Willem Jan Blom bekritiseerde Heerema's stelling eind januari in een blog. Samen met structureel geoloog Nico Hardebol (werkzaam voor SodM) en Jan van Herk (oud-beleidsadviseur delfstofwinning van het ministerie van EZK) reageerde hij vervolgens in de krant van 11 februari. Vandaag kwam daarop een weerwoord in dezelfde krant. Volgens Heerema kwam zoutvloei alleen voor tijdens de zondvloed.

12 februari 2021

Commissie Mijnbouwschade op gang

Sinds de nieuwe landelijke Commissie Mijnbouwschade op 1 juli 2020 actief werd zijn er (tot en met 31 januari 2021) 218 schades gemeld. De Commissie moet burgers duidelijkheid en eenduidigheid bieden wat betreft afhandeling van schade door mijnbouw. Dat lukt nog niet: 154 meldingen werden doorgestuurd naar een ander schadeloket. 

De Commissie besloot van de resterende 64 meldingen er 6 niet te behandelen, bijvoorbeeld omdat de schade meer dan 12 maanden voor de schademelding was ontstaan. 13 schademelders trokken hun melding na contact met de Commissie in. 
Op dit moment zijn 37 meldingen in behandeling. Bij 21 schadeadressen heeft een externe deskundige de schade opgenomen. 

06 februari 2021

Waddenmanifest: 'Stop zoutwinning'

Ruim 35 gemeentelijke, provinciale en waterschapsfracties willen dat de Tweede Kamer en het kabinet niet langer toestaan dat er in het Waddengebied naar gas en zout wordt geboord. Ze presenteerden vandaag een Waddenmanifest waarin onder meer wordt gesteld dat 'de winning van delfstoffen de natuurlijke processen in het Waddengebied in gevaar brengt en zorgt voor bodemdaling op land en in de Waddenzee’.
De ondertekenaars hekelen dat het ministerie van EZK tegen de wil van de noordelijke Provinciale Staten vergunningen verleent aan bedrijven met mijnbouwplannen in het Waddengebied. Ze vragen Den Haag daarom geen nieuwe vergunningen meer voor de Wadden te verstrekken. (Foto: Partij van de Arbeid Statenfractie Fryslân)

04 februari 2021

Hoe SodM de bodemdaling volgt

De bodemdaling door de zoutwinning onder de Waddenzee gaat zich de komende jaren steeds verder richting Harlingen uitstrekken. Daarom volgen wij de ontwikkelingen buitendijks al nauwgezet. Datzelfde doet het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De dienst maakt weliswaar deel uit van het Ministerie van EZK, maar is zich onder leiding van de huidige inspecteur-generaal als een kritische, onafhankelijk toezichthouder richting de mijnbouwbedrijven gaan opstellen. 

Hoe het toezicht vorm krijgt is nu op een rijtje gezet. Lees hier wat het Staatstoezicht recent publiceerde over de gas- en de zoutwinning, de monitoring van de daling van de diepe ondergrond en de werking van het 'hand aan de kraan'-principe.

28 januari 2021

Schadeprotocol nog niet definitief

Per 1 december 2020 zou de landelijke Commissie Mijnbouwschade óók schades als gevolg van zoutwinning gaan afhandelen. Die datum is niet gehaald, omdat nog aan het schadeprotocol wordt gesleuteld. Gemeenten, provincies en ook belangengroepen als de onze leverden tientallen pagina's commentaar aan.

Het 'zoutschadeprotocol' is een aangepast 'gasprotocol', terwijl oorzaak en effecten heel anders zijn bij zoutwinning. In 3  inspraakronden heeft de SBHH er alles aan gedaan het ministerie tot aanpassingen te bewegen, zoals het openstellen van de regeling voor schade aan kerken, bruggen, dijken, scholen e.d. Het lijkt er echter niet op dat het definitieve schadeprotocol wezenlijk anders zal zijn dan de versie die al in april 2020 rondging. 

26 januari 2021

Inzichten bodemdaling achterhaald

Onderzoeksrapporten over de bodemdaling bij Wijnaldum bevatten onjuiste conclusies. Dat wordt duidelijk uit een artikel in het Reformatorisch Dagblad van vandaag. Zowel ingenieursbureau Alterra als geologen van onderzoeksinstituut TNO stelden in 2006 dat de gedaalde bodem zal 'terugveren', wanneer de zoutwinning is beëindigd. De Provincie Fryslân had op dit punt om duidelijkheid gevraagd vanwege twijfel over onderzoeksgegevens.

Volgens de krant blijkt nu dat de onderzoekers de provincie foutief informeerden: de bodemdaling is toch blijvend. PvdA-kamerlid Nijboer wil nu van minister Van 't Wout van EZK weten welke gevolgen de nieuwe inzichten hebben voor gebouwen, natuur en waterhuishouding in het gebied. 

20 januari 2021

SodM: hoe kan het beter?

Kan het Staatstoezicht op de Mijnen positief bijdragen aan het contact tussen mijnbouwers en hun omgeving? Die vraag staat centraal in een klein onderzoek dat SodM momenteel laat uitvoeren. Specifieke vragen zijn onder andere op welke manier burgervragen het beste afgehandeld kunnen worden, en hoe en wanneer informatie zo proactief mogelijk met de omgeving van een mijnbouwactiviteit gedeeld kan worden.

Het verbeteren van het omgevingsmanagement is allereerst aan de mijnbouwbedrijven en het ministerie van EZK dat de concessies verleent. De SBHH is niettemin positief over het onderzoek van SodM en heeft gisteren dan ook graag meegewerkt aan een uitgebreid interview. Er valt immers nog veel te winnen.